Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng để bứt phá nhanh và bền vững. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trụ cột then chốt cho mục tiêu tăng trưởng.
.jpg)
Các sản phẩm, giải pháp khoa học - công nghệ tại Techshow EVNNPC 2026.
Nền tảng vững, yêu cầu bứt phá mới
Sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã tạo dựng nền tảng kinh tế vững chắc, chuyển mình từ một nền kinh tế lạc hậu, chịu ảnh hưởng nặng nề của chiến tranh, trở thành quốc gia đang phát triển và hướng tới mục tiêu nước thu nhập cao vào năm 2045.
GDP bình quân đầu người tăng từ hơn 100 USD năm 1986 lên trên 5.000 USD năm 2025; cơ cấu kinh tế dịch chuyển mạnh từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ; hạ tầng kinh tế - xã hội được cải thiện rõ rệt.
Từ một nền kinh tế đóng cửa, Việt Nam đã trở thành quốc gia xuất khẩu lớn, tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, RCEP và là điểm đến hấp dẫn của các tập đoàn đa quốc gia. Giai đoạn 2021-2025, dù chịu tác động từ dịch bệnh và bất ổn toàn cầu, Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng GDP bình quân khoảng 6,3%/năm; quy mô GDP năm 2025 đạt trên 514 tỷ USD, xếp thứ 32 thế giới.
Theo Giáo sư, Tiến sỹ Vũ Văn Hiền, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, đại biểu Quốc hội Khoá XII, những thành tựu đạt được không chỉ thể hiện qua các chỉ số kinh tế mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong đời sống xã hội và vị thế quốc gia, được cộng đồng quốc tế ghi nhận như một “phép màu châu Á”.
Tuy nhiên, để bứt phá lên quỹ đạo phát triển nhanh và bền vững, Việt Nam cần một động lực tăng trưởng mới đủ mạnh. Trong bối cảnh đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trụ cột then chốt, mở đường cho mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, năng suất và giá trị gia tăng cao, hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số giai đoạn 2026-2030.
Nông dân Hải Phòng tích cực phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại.
Chuyển đổi mô hình, khơi thông dư địa phát triển
Dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế Việt Nam đạt từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030. Dù được đánh giá là mục tiêu rất cao, Tiến sỹ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để đạt được, nếu chuyển đổi hiệu quả mô hình tăng trưởng.
Theo các chuyên gia, mô hình tăng trưởng dựa vào tài nguyên và lao động giá rẻ không còn phù hợp. Việt Nam cần chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, khơi thông nguồn lực thông qua đổi mới mô hình tăng trưởng.
Ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là khát vọng chiến lược mà còn là thước đo bản lĩnh, tầm nhìn và năng lực điều hành kinh tế vĩ mô. Để đạt được mục tiêu này, Việt Nam cần kiến tạo các động lực hiện đại, bền vững, phù hợp với kỷ nguyên số và kỷ nguyên xanh, đồng thời tận dụng hiệu quả các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế.
Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV cũng xác định sự chuyển dịch chiến lược từ mô hình dựa vào vốn, tài nguyên và lao động sang mô hình dựa trên tri thức, công nghệ, dữ liệu và sáng tạo. Theo Tiến sỹ Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng Cục trưởng Tổng Cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) nay là Cục Thống kê (Bộ Tài chính), lần đầu tiên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được bổ sung như một đột phá chiến lược, thay cho mô hình phát triển truyền thống.
Trong kỷ nguyên số, khoa học công nghệ không chỉ nâng cao năng suất mà còn quyết định khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ.
Việc xác định khoa học công nghệ là “đầu kéo” mới đòi hỏi Chính phủ phải tạo dựng cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu - phát triển, đồng thời thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu và doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững.
Tổng hợp