Hướng dẫn chăm sóc lúa, rau màu và cây ăn quả bị ảnh hưởng sau bão số 4
Do ảnh hưởng của bão số 4, từ ngày 21 tháng 8 năm 2026, khu vực Hải Phòng có mưa to đến rất to, lượng mưa phổ biến từ 100 đến 200 milimét, có nơi trên 250 milimét. Mưa lớn kéo dài gây ngập úng tại nhiều khu vực, ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển của cây trồng; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại sâu bệnh phát sinh, gây hại. Hiện nay, lúa vụ Mùa trên địa bàn đang ở giai đoạn đứng cái, làm đòng đến trỗ bông. Các loại rau màu như ngô, mướp, bầu, bí, hành lá, dưa các loại, ớt và rau ăn lá đang ở các giai đoạn từ cây con đến thu hoạch. Để hạn chế thấp nhất thiệt hại do mưa bão gây ra, Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Ninh Thanh hướng dẫn bà con một số biện pháp chăm sóc, phục hồi cây trồng như sau:
Đối với cây lúa vụ Mùa, trước hết cần khẩn trương tiêu thoát nước. Bà con cần vận hành tối đa máy bơm, khơi thông hệ thống kênh mương để rút nước nhanh khỏi ruộng, không để lúa bị ngập ngọn kéo dài, gây thối bẹ, thối đòng và ảnh hưởng đến sinh trưởng. Sau khi nước rút, không nên vội bón phân hóa học, đặc biệt là phân đạm, khi bộ rễ chưa phục hồi. Có thể sử dụng các loại phân bón lá, vi lượng hoặc chế phẩm hỗ trợ ra rễ như K.Humic, ET, Pennac P, Siêu lân, Atonik 1.8 SL... để giúp cây nhanh phục hồi. Riêng đối với những giống lúa nhiễm bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn, tuyệt đối không phun thuốc kích thích và không bón phân.
Đối với diện tích lúa bị đổ ngã, ở giai đoạn trỗ, chắc xanh, sau khi tháo cạn nước cần dựng lúa bằng cách túm từ 3 đến 5 gốc lúa lại với nhau theo chiều nghiêng tự nhiên của cây. Không dựng ngược cây lúa về phía sau vì có thể làm gãy gốc, ảnh hưởng đến quá trình trỗ, vào chắc và chín. Với diện tích lúa đang làm đòng, chuẩn bị trỗ, cần thoát nước nhanh, dựng những khóm lúa bị đổ rạp. Sau khi thời tiết tạnh ráo, có thể phun bổ sung phân bón lá giàu kali để cây nhanh phục hồi và hỗ trợ quá trình trỗ.
Bà con cũng cần thường xuyên thăm đồng, theo dõi tình hình sâu bệnh, đặc biệt lưu ý bệnh bạc lá và đốm sọc vi khuẩn. Đây là những bệnh có nguy cơ phát sinh mạnh trên các giống lúa nhiễm như BT7, BC15, TBR225, VN20..., nhất là tại những diện tích cấy dày, ruộng trũng hoặc bón phân không cân đối, lúa xanh tốt, thừa đạm.
Đối với rau màu ngoài đồng, những diện tích đã đến kỳ thu hoạch cần khẩn trương thu hoạch để tránh thối hỏng, giảm chất lượng và giá trị sản phẩm. Đối với diện tích còn khả năng phục hồi, cần khơi thông mương rãnh, chủ động bơm và tháo nước nhanh, không để nước ngập luống gây thối cây, thối rễ. Sau khi nước rút, có thể dùng nước sạch phun nhẹ để rửa bùn đất bám trên lá. Đồng thời, cắt bỏ lá vàng, lá úa, lá thối và cành bị gãy; xới xáo phá váng, vun gốc để tạo điều kiện cho cây phục hồi. Những cây bị chết cần được dặm lại; cây bị đổ ngã cần được nâng, dựng kịp thời. Đối với các loại cây dây leo như mướp, bầu, bí, dưa..., cần kiểm tra, cắm giàn và buộc thân, nhánh phù hợp. Sau khi hết mưa, lá cây khô, cần thường xuyên kiểm tra đồng ruộng và chủ động phòng trừ bệnh hại. Có thể sử dụng các loại thuốc như Amistar Top 325 SC, Antracol 70WP, Infinito 687.5 SC... theo đúng hướng dẫn sử dụng. Có thể kết hợp bổ sung các hợp chất sinh học hoặc phân bón lá như Amino 6 DD-NĐ, K.Humic, ET, Atonik 1.8 SL, Siêu lân... để hỗ trợ cây phục hồi và phát triển bộ rễ.
Đối với hành lá bị ngập úng, cần khẩn trương tháo nước, khơi thông rãnh để đất và vùng rễ nhanh thông thoáng. Sau khi nước rút, kiểm tra và loại bỏ những cây bị thối gốc, thối rễ; hạn chế bón phân đạm khi cây chưa phục hồi. Khi đất se mặt, có thể bổ sung phân hữu cơ, chế phẩm sinh học hỗ trợ phục hồi bộ rễ và thường xuyên theo dõi bệnh thối gốc, thối rễ để xử lý kịp thời. Những diện tích rau màu bị ảnh hưởng nặng, không còn khả năng phục hồi cần vệ sinh đồng ruộng, làm đất và có thể gieo trồng lại các loại rau ngắn ngày, cây trồng phù hợp nhằm nhanh chóng khôi phục sản xuất.
Đối với rau màu trồng trong nhà màng, nhà lưới, cần bật hệ thống bơm để tiêu thoát nước triệt để, khơi thông các rãnh thoát nước bên trong và xung quanh nhà màng. Kiểm tra, sửa chữa và vá các vị trí màng bị rách để hạn chế nước mưa tiếp tục nhỏ xuống cây. Đồng thời, cần mở các cửa thông gió, vén màng hai bên hông nếu có hệ thống cuốn màng để tăng lưu thông không khí, giảm nhanh độ ẩm. Với cây trồng trong chậu hoặc túi bầu, cần kiểm tra khả năng thoát nước của giá thể; nếu đáy bầu giữ nước quá lâu cần xử lý để tăng khả năng thoát nước.
Đối với cây trồng trực tiếp trên đất, khi mặt đất se khô có thể xới nhẹ lớp đất mặt khoảng 2 đến 3 centimet quanh gốc để phá váng, giúp đất thông thoáng, hạn chế tình trạng rễ bị thiếu oxy. Cần cắt bỏ lá già, lá bị dập nát, hoa và quả bị ngập nước để giảm nguy cơ phát sinh nấm bệnh.
Đối với cây ăn quả, cần nhanh chóng bơm, tháo nước khỏi vườn, khơi thông hệ thống mương, rãnh để hạ mực nước trong đất, bảo vệ bộ rễ. Thu gom rác, bèo, cỏ dại và các vật trôi dạt sau mưa bão, giữ cho khu vực quanh gốc cây thông thoáng. Bà con cần cắt bỏ những cành nằm sát mặt đất, cành bị dập nát, cành sâu bệnh và lá già, lá úa. Đồng thời, thường xuyên kiểm tra vườn, chú ý các bệnh như vàng lá, thối rễ, nứt thân, chảy nhựa, đặc biệt trong điều kiện đất ẩm kéo dài sau mưa bão. Khi cần thiết, sử dụng thuốc phòng trừ nấm, khuẩn theo hướng dẫn và có thể kết hợp các loại phân bón lá như K.Humic, ET, Atonik 1.8 SL, Siêu lân... để hỗ trợ cây nhanh phục hồi.
Sau mưa bão, việc tiêu thoát nước kịp thời, vệ sinh đồng ruộng, chăm sóc đúng kỹ thuật và chủ động theo dõi sâu bệnh có ý nghĩa rất quan trọng trong việc hạn chế thiệt hại và giúp cây trồng phục hồi nhanh. Bà con cần thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, vườn cây; thực hiện các biện pháp chăm sóc phù hợp với từng loại cây và từng mức độ ảnh hưởng của mưa bão. Khi phát hiện sâu bệnh hoặc cây trồng có dấu hiệu bất thường, cần liên hệ với cán bộ chuyên môn, hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp để được hướng dẫn xử lý kịp thời, tránh để dịch bệnh phát sinh và lây lan trên diện rộng.
Trên đây là một số biện pháp kỹ thuật chăm sóc lúa, rau màu và cây ăn quả bị ảnh hưởng sau bão số 4. Đề nghị bà con nông dân chủ động triển khai, khắc phục thiệt hại, bảo vệ cây trồng và sớm ổn định sản xuất.